🧭 Cách dùng bài này
Đọc bài này trước để thấy cả chặng đường gần 100 năm, rồi học từng bài nhỏ. Học xong, quay lại đây và tự kể lại toàn bộ.
Nhãn Lớp 4 Lớp 5 cho biết nội dung có trong SGK lớp nào. Nhãn Mở rộng là phần ngoài SGK, dùng thêm khi luyện thi.
Chủ đề này trong đề Trần Đại Nghĩa Hay gặp
Bài khảo sát vào lớp 6 Trần Đại Nghĩa đã hỏi:
- Bến Nhà Rồng, nơi Bác Hồ ra đi năm 1911: hỏi 3 năm (2015 – 2016, 2017 – 2018, 2019 – 2020).
- Nguyễn Trung Trực qua câu nói nổi tiếng (2020 – 2021).
- Trường Dục Thanh, nơi Bác dạy học (2019 – 2020); kĩ sư Trần Đại Nghĩa (2017 – 2018).
- Đại tướng Võ Nguyên Giáp và Điện Biên Phủ qua ảnh (2015 – 2016).
Đề hay cho ảnh, câu nói hoặc địa danh rồi hỏi nhân vật, sự kiện gắn với nó.
🧭 Em đang ở đâu trên dòng lịch sử?
Lịch sử nước ta đi qua ba chặng nối tiếp nhau. Học xong chặng này, em sang chặng sau để thấy cả dòng chảy.
- Chặng 1
Dựng nước và các triều đại phong kiến (khoảng thế kỉ VII TCN – thế kỉ XIX)
- Chặng 2
Kháng chiến chống Pháp (1858 – 1954) Em đang ở đây
- Chặng 3
Chống Mỹ, thống nhất và Đổi mới (1954 – nay)
Học thêm song song: Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh (lịch sử địa phương, đi qua cả ba chặng) và Văn minh cổ đại Ai Cập, Hy Lạp (cùng thời nước Văn Lang hoặc còn sớm hơn).
🎒 Em đang học lớp mấy?
Các bài xếp theo thời gian. SGK lớp 4 học lịch sử theo từng vùng đất, nên phần lớp 4 nằm rải rác trong nhiều bài.
Học sinh lớp 4
Lớp 4Học sinh lớp 5
Lớp 5Học kĩ Bài 2 (Cần vương), Bài 5 (Cách mạng tháng Tám) và Bài 7 (Điện Biên Phủ), đúng ba bài trong SGK lớp 5. Các bài còn lại giúp nối liền mạch và luyện thi.
1Gần 100 năm trên một trục thời gian
Khoảng cách giữa các mốc đúng tỉ lệ số năm. Hãy so: từ lúc mất nước đến lúc giành lại độc lập dài bao lâu?
2Mạch lịch sử qua từng giai đoạn
Pháp xâm lược, những người đứng lên đầu tiên Lớp 4 Mở rộng
Pháp đánh Đà Nẵng, chiếm Nam Kì rồi Bắc Kì. Trương Định, Nguyễn Trung Trực, Hoàng Diệu chống giặc.
Vì sao chuyển tiếp? Năm 1884, triều đình kí hiệp ước mất nước.
Phong trào Cần vương Lớp 4 Lớp 5
Năm 1885, Dụ Cần vương kêu gọi giúp vua cứu nước. Khởi nghĩa Hương Khê tiêu biểu nhất.
Vì sao chuyển tiếp? Các cuộc khởi nghĩa lần lượt thất bại, cần con đường mới.
Tìm đường cứu nước Lớp 4 Mở rộng
Phan Bội Châu hướng sang Nhật Bản, Phan Châu Trinh mở mang dân trí. Năm 1911, Nguyễn Tất Thành sang phương Tây.
Vì sao chuyển tiếp? Người tìm ra con đường mới và trở về lãnh đạo.
Chuẩn bị giành độc lập Lớp 4 Lớp 5
Đảng ra đời năm 1930. Năm 1941 Bác về Pác Bó, lập Việt Minh. Năm 1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ra đời.
Vì sao chuyển tiếp? Tháng 8 - 1945, Nhật đầu hàng Đồng minh, thời cơ đến.
Cách mạng tháng Tám Lớp 4 Lớp 5
Giành chính quyền ở Hà Nội, Huế, Sài Gòn. Ngày 2 - 9 - 1945, Bác Hồ đọc Tuyên ngôn Độc lập.
Vì sao chuyển tiếp? Thực dân Pháp quay lại xâm lược.
Chín năm kháng chiến Mở rộng
Vượt qua "nghìn cân treo sợi tóc", toàn quốc kháng chiến, thắng Việt Bắc 1947, Biên giới 1950.
Vì sao chuyển tiếp? Pháp dồn quân xây tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.
Chiến dịch Điện Biên Phủ Lớp 5
56 ngày đêm, 3 đợt tiến công. Ngày 7 - 5 - 1954, ta toàn thắng; Hiệp định Giơ-ne-vơ được kí.
3Dễ nhầm
Kháng chiến chống Pháp chỉ kéo dài 9 năm.
Chống Pháp kéo dài gần 100 năm (1858 – 1954). "Chín năm" là riêng cuộc kháng chiến 1945 – 1954, sau khi đã giành độc lập.
Năm 1945 giành độc lập là đã kết thúc chiến tranh với Pháp.
Năm 1945 ta giành độc lập, nhưng Pháp quay lại xâm lược. Đến năm 1954 mới thắng hoàn toàn.
4Tự kể lại luồng lịch sử
Bốn mốc xương sống
1858 mất dần → 1885 Cần vương → 1945 độc lập → 1954 Điện Biên Phủ
- Mất nước: Pháp đến năm 1858, đến năm 1884 thì chiếm xong.
- Tìm đường: Cần vương, rồi Đông du, Duy tân, rồi Bác Hồ ra đi năm 1911.
- Giành và giữ: năm 1945 giành độc lập, năm 1954 thắng Điện Biên Phủ.
✍️ Thử kể lại
Che bài lại, vẽ trục thời gian vào vở với bốn mốc 1858, 1885, 1945, 1954. Ghi bên cạnh mỗi mốc một nhân vật em nhớ nhất.
🏁 Học xong cả 7 bài?
Làm bài Tổng ôn chống Pháp để kiểm tra xem em đã nối được các bài chưa.
Cần tra cứu chi tiết, em xem bài Tra cứu tổng hợp kháng chiến chống Pháp.
TDNTest