TDNTest🧭 Bài này dùng để làm gì?
Đây là bức tranh chung của chủ đề Trái Đất và bầu trời. Chương trình Khoa học lớp 4, 5 chưa có chủ đề này (Khoa học tự nhiên lớp 6 mới học), nhưng đề và sách Cambridge lớp 5 có hỏi, nên cả chủ đề có nhãn Mở rộng.
Chủ đề này trong đề Trần Đại Nghĩa Có gặp
Bài khảo sát vào lớp 6 Trần Đại Nghĩa đã hỏi 2 câu trắc nghiệm (năm học 2018 – 2019): vì sao Mặt Trời mọc và lặn mỗi ngày (Trái Đất tự quay), chu trình nào đúng (các mùa Hạ → Thu → Đông → Xuân). Phần tiếng Anh còn có bài đọc về giờ mùa hè và xuân phân.
1Em đang học lớp mấy?
Học sinh Lớp 4 và Lớp 5 đều có thể học chủ đề này như phần đọc thêm; học sinh ôn thi nên học đủ 3 bài. Phần giờ trên Trái Đất học cùng bài Trái Đất, bán cầu và giờ của môn Địa lí.
2Lộ trình các bài
Hệ Mặt Trời và vũ trụ Mở rộng
Mặt Trời là một ngôi sao; 8 hành tinh theo thứ tự; Trái Đất là hành tinh duy nhất có sự sống; thiên hà, Ngân Hà.
Vì sao chuyển tiếp? Trong hệ Mặt Trời, Trái Đất vừa tự quay vừa quay quanh Mặt Trời.
Trái Đất chuyển động: ngày đêm, mùa, giờ Mở rộng
Tự quay → ngày đêm, Mặt Trời mọc lặn, bóng nắng; quay quanh Mặt Trời + trục nghiêng → các mùa; múi giờ.
Mặt Trăng, nhật thực và nguyệt thực Mở rộng
Mặt Trăng phản chiếu ánh sáng Mặt Trời; các pha Mặt Trăng; nhật thực, nguyệt thực.
3Những điều cần nhớ
| Ý chính | Bài |
|---|---|
| Thứ tự: Thuỷ – Kim – Trái Đất – Hoả – Mộc – Thổ – Thiên Vương – Hải Vương | Bài 1 |
| Trái Đất tự quay một vòng khoảng 24 giờ: ngày và đêm | Bài 2 |
| Trái Đất quay quanh Mặt Trời một vòng khoảng 365 ngày: một năm | Bài 2 |
| Mặt Trăng không tự phát sáng; một tuần trăng khoảng 29,5 ngày | Bài 3 |
4Những con số cần nhớ
| Con số | Ý nghĩa | Bài |
|---|---|---|
| Khoảng 24 giờ | Trái Đất tự quay một vòng: ngày và đêm | Bài 2 |
| Khoảng 365 ngày · 366 ngày | Một năm · năm nhuận (4 năm một lần) | Bài 2 |
| 24 múi · 15° | Số múi giờ · độ rộng mỗi múi; Việt Nam ở múi số 7 | Bài 2 |
| 8 | Số hành tinh trong Hệ Mặt Trời | Bài 1 |
| Khoảng 29,5 ngày | Một tuần trăng | Bài 3 |
5Dễ nhầm
Mặt Trời mọc lặn vì Mặt Trời quay quanh Trái Đất.
Trái Đất tự quay từ tây sang đông, nên ta thấy Mặt Trời "đi" từ đông sang tây.
Hệ Mặt Trời có 9 hành tinh, có cả Diêm Vương tinh.
Từ năm 2006, Diêm Vương được xếp là hành tinh lùn; hệ Mặt Trời có 8 hành tinh.
6Mẹo nhớ
Hai chuyển động của Trái Đất
Tự quay (1 ngày) → ngày đêm · Quay quanh Mặt Trời (1 năm) → bốn mùa
✍️ Thử kể lại
Đóng vai Trái Đất: cầm quả bóng, xoay tại chỗ và đi một vòng quanh chiếc đèn bàn. Kể lại: lúc nào là ngày, lúc nào là đêm, đi hết một vòng là bao lâu. Học xong các bài, làm quiz Tổng ôn Trái Đất và bầu trời.
Muốn tra cứu nhanh bằng tranh: Tra cứu tổng hợp Trái Đất và bầu trời.