TDNTest🧭 Bài này thuộc chương trình nào?
Hệ Mặt Trời học ở Khoa học tự nhiên lớp 6; Khoa học lớp 4, 5 chưa có. Cả bài có nhãn Mở rộng.
Đọc trước: Toàn cảnh Trái Đất và bầu trời.
Chủ đề này trong đề Trần Đại Nghĩa Chưa gặp
Bài khảo sát vào lớp 6 Trần Đại Nghĩa chưa hỏi riêng về các hành tinh. Câu luyện ở đây lấy từ các đề thi thử, giúp em hiểu Trái Đất nằm ở đâu trong vũ trụ, nền tảng cho Bài 2 (đề có hỏi).
1Câu chuyện mở đầu
Một đêm không trăng ở quê, Minh thấy một dải sáng mờ vắt ngang bầu trời. Bà bảo đó là "sông Ngân". Thật ra đó là hàng tỉ ngôi sao ở rất xa, trong thiên hà của chúng ta.
Mặt Trời cũng chỉ là một ngôi sao trong số đó, và Trái Đất là một trong 8 hành tinh quay quanh nó.
2Tóm tắt
| Khái niệm | Nghĩa |
|---|---|
| Hệ Mặt Trời | Mặt Trời ở giữa; 8 hành tinh, các vệ tinh (như Mặt Trăng), sao chổi… chuyển động quanh nó nhờ lực hấp dẫn |
| Mặt Trời | Một ngôi sao: khối khí rất nóng, tự phát sáng; lớn hơn Trái Đất rất nhiều |
| Hành tinh | Quay quanh Mặt Trời, không tự phát sáng |
| Thiên hà | Tập hợp rất nhiều ngôi sao; thiên hà chứa hệ Mặt Trời là Ngân Hà |
3Tám hành tinh
Hai cách gọi tên: sao Thuỷ (Thuỷ tinh), sao Kim (Kim tinh), Trái Đất, sao Hoả (Hoả tinh), sao Mộc (Mộc tinh), sao Thổ (Thổ tinh), sao Thiên Vương (Thiên Vương tinh), sao Hải Vương (Hải Vương tinh).
4 hành tinh vòng trong
Đất đáThuỷ tinh gần Mặt Trời nhất, quay quanh Mặt Trời nhanh nhất (88 ngày). Kim tinh nóng nhất, tự quay chậm nhất. Trái Đất có sự sống. Hoả tinh tự quay gần giống Trái Đất (khoảng 24 giờ 37 phút).
4 hành tinh vòng ngoài
Khí khổng lồMộc tinh lớn nhất. Thổ tinh có vành đai đẹp. Hải Vương tinh xa Mặt Trời nhất, quay quanh Mặt Trời lâu nhất; từ đó nhìn Mặt Trời nhỏ hơn nhiều so với nhìn từ Trái Đất.
Không nhìn thẳng vào Mặt Trời: ánh sáng quá mạnh và tia tử ngoại có thể làm hỏng mắt.
4Dễ nhầm
Trái Đất là hành tinh gần Mặt Trời nhất.
Trái Đất đứng thứ 3; gần nhất là Thuỷ tinh.
Thuỷ tinh gần Mặt Trời nhất nên nóng nhất.
Kim tinh nóng nhất (khoảng 465 °C) vì lớp khí dày giữ nhiệt.
5Mẹo nhớ
Câu nhớ thứ tự
"Chị Thuỷ cầm Kim đâm Đất, Hoả táng Mộc Thổ, Thiên Hải sợ chạy"
🔬 Thử làm thí nghiệm
Làm mô hình khoảng cách: trên sân, đặt một quả bóng làm Mặt Trời. Đặt 8 viên sỏi làm hành tinh, cách "Mặt Trời" lần lượt khoảng 0,4 – 0,7 – 1 – 1,5 – 5 – 10 – 19 – 30 bước chân. Em thấy các hành tinh vòng ngoài xa thế nào?
6Bài tiếp theo
Trái Đất chuyển động thế nào và vì sao có ngày đêm, bốn mùa: Bài 2. Trái Đất chuyển động: ngày đêm, mùa, giờ.
Thử nhanh
Hành tinh nào xa Mặt Trời nhất?
Hải Vương tinh.
Vì sao các hành tinh quay quanh Mặt Trời mà không bay đi?
Vì lực hấp dẫn của Mặt Trời giữ chúng lại.
Hàng tỉ ngôi sao tập hợp lại gọi là gì?
Thiên hà.
Thuật ngữ
| Tiếng Việt | Giải nghĩa | English |
|---|---|---|
| Hệ Mặt Trời | Mặt Trời và các thiên thể quay quanh nó | Solar system |
| Hành tinh | Quay quanh Mặt Trời, không tự phát sáng | Planet |
| Ngôi sao | Tự phát sáng, như Mặt Trời | Star |
| Thiên hà | Rất nhiều ngôi sao tập hợp lại | Galaxy |
| Lực hấp dẫn | Lực hút giữa các vật | Gravity |