TDNTest🧭 Bài này thuộc chương trình nào?
Bài này thuộc chủ đề Thực vật và động vật, Khoa học Lớp 5 (sinh sản của động vật).
Học lại bài trước: Bài 4. Hạt, cây con và sự phát tán.
Chủ đề này trong đề Trần Đại Nghĩa Hay gặp
Bài khảo sát vào lớp 6 Trần Đại Nghĩa đã hỏi:
- Nhóm động vật nào đẻ trứng (năm học 2025 – 2026, đáp án: rùa, vịt, cua).
- Phân biệt cá voi với cá mập (năm học 2026 – 2027, đáp án: cá voi thở bằng phổi và sinh con): xem thêm Bài 7.
Câu đề thật đã được đưa vào quiz của bài này để em luyện.
1Câu chuyện mở đầu
Nhà bà ngoại có con gà mái ấp ổ trứng suốt ba tuần, gần như không rời ổ. Cùng lúc ấy, chó Vàng đẻ một lứa năm chú cún, ngày nào cũng cho con bú.
Gà đẻ trứng, chó đẻ con, nhưng cả hai đều bắt đầu từ cùng một việc: sự thụ tinh.
2Tóm tắt
| Câu hỏi | Trả lời |
|---|---|
| Sự thụ tinh | Tinh trùng (con đực) kết hợp với trứng (con cái) tạo thành hợp tử; hợp tử phát triển thành phôi |
| Đẻ trứng | Phôi lớn lên trong trứng ngoài cơ thể mẹ: gà, vịt, chim, rùa, rắn, cá sấu, ếch, cá chép, cua, côn trùng |
| Đẻ con | Phôi thành bào thai trong cơ thể mẹ rồi mới ra đời: chó, mèo, trâu, bò, ngựa, khỉ, dơi, cá heo, cá voi |
| Trứng gà ấp bao lâu? | Khoảng 21 ngày |
3Đẻ trứng và đẻ con
Chim
Ấp trứngChim tha cỏ, rễ cây làm tổ, ấp trứng cho ấm. Chim non mới nở yếu, chưa tự kiếm ăn, được bố mẹ mớm mồi.
Thú
Nuôi con bằng sữaThú đẻ con và nuôi con bằng sữa đến khi con tự kiếm ăn được. Con non có hình dạng giống bố mẹ. Chó, lợn, sư tử đẻ nhiều con một lứa; voi, hươu cao cổ, trâu, cá heo thường một con.
Không phải mọi con vật sống dưới nước đều đẻ trứng: cá heo, cá voi là thú, đẻ con và nuôi con bằng sữa; một số loài cá mập, cá đuối cũng đẻ con.
4Dễ nhầm
Con vật nào sống dưới nước cũng đẻ trứng.
Cá heo, cá voi sống dưới nước nhưng đẻ con, nuôi con bằng sữa.
Thụ tinh là lúc con non ra đời.
Thụ tinh là lúc tinh trùng gặp trứng tạo hợp tử, từ đó mới thành phôi rồi con non.
5Mẹo nhớ
Từ thụ tinh đến con non
Tinh trùng + trứng → Hợp tử → Phôi → (trong trứng hoặc trong bụng mẹ) → Con non
- "Có lông vũ đẻ trứng; bú sữa mẹ đẻ con."
🔬 Thử làm thí nghiệm
Lập bảng hai cột "đẻ trứng" và "đẻ con" với 10 con vật em biết (gà, mèo, cá chép, cá heo, rùa, dơi, ếch, bò, rắn, chim sẻ). Đánh dấu con nào nuôi con bằng sữa.
6Bài tiếp theo
Có con non giống hệt bố mẹ, có con lại khác hẳn như nòng nọc với ếch: Bài 6. Vòng đời và sự phát triển của động vật.
Thử nhanh
Hợp tử được tạo thành khi nào?
Khi tinh trùng kết hợp với trứng (sự thụ tinh).
Vì sao chim non mới nở cần bố mẹ chăm sóc?
Vì chim non còn yếu, chưa biết bay, chưa tự kiếm ăn được.
Kể ba con vật đẻ con.
Chó, ngựa, cá heo (hoặc mèo, dơi, khỉ).
Thuật ngữ
| Tiếng Việt | Giải nghĩa | English |
|---|---|---|
| Đẻ trứng | Sinh ra trứng, con nở từ trứng | Lay eggs |
| Đẻ con | Sinh ra con non | Give birth to young |
| Hợp tử | Tế bào đầu tiên sau thụ tinh | Zygote |
| Ấp trứng | Nằm lên trứng giữ ấm cho trứng nở | Incubate |