BetaVề giao diện cũ ↗

Bài 6. Vòng đời và sự phát triển của động vật · Lớp 5

Vòng đời ếch, muỗi, bướm, gián, châu chấu; biến đổi hoàn toàn và không hoàn toàn; ruồi, gián, muỗi và cách phòng.

🧭 Bài này thuộc chương trình nào?

Bài này thuộc chủ đề Thực vật và động vật, Khoa học Lớp 5 (vòng đời và sự phát triển của động vật). Tên gọi "biến đổi hoàn toàn / không hoàn toàn" có nhãn Mở rộng.

Học lại bài trước: Bài 5. Sinh sản ở động vật.

Chủ đề này trong đề Trần Đại Nghĩa Hay gặp

Bài khảo sát vào lớp 6 Trần Đại Nghĩa đã hỏi:

  • Vòng đời của muỗi (năm học 2025 – 2026, đáp án: trứng, ấu trùng, nhộng, muỗi trưởng thành).
  • Bốn lọ trứng muỗi, bọ cánh cứng, ếch, bướm: lọ nào trứng sẽ phát triển sang giai đoạn tiếp theo trong điều kiện thí nghiệm (năm học 2020 – 2021, đáp án: lọ 2 và 4, trứng bọ cánh cứng và trứng bướm).

Câu đề thật đã được đưa vào quiz của bài này để em luyện.

1Câu chuyện mở đầu

Lan nuôi mấy chú sâu xanh trong hộp có lá cải. Một tuần sau sâu biến mất, trên thành hộp chỉ còn những cái kén bất động. Hai tuần nữa, những chú bướm trắng bay ra.

Sâu, kén, bướm trông chẳng giống nhau, nhưng lại là cùng một con vật ở các giai đoạn khác nhau.

2Tóm tắt

Con vậtVòng đời
BướmTrứng → sâu (ấu trùng) → nhộng → bướm
MuỗiTrứng → bọ gậy (ấu trùng, sống dưới nước) → nhộng → muỗi
RuồiTrứng → dòi → nhộng → ruồi
ẾchTrứng → nòng nọc (sống dưới nước) → ếch con có đuôi ngắn → ếch trưởng thành
Gián, châu chấuTrứng → con non (giống con trưởng thành, chưa có cánh) → con trưởng thành

3Hai kiểu vòng đời Mở rộng

Biến đổi hoàn toàn

4 giai đoạn

Có giai đoạn nhộng; ấu trùng rất khác con trưởng thành: bướm, muỗi, ruồi, bọ cánh cứng, bọ chét (ấu trùng bọ chét không có chân).

Biến đổi không hoàn toàn

3 giai đoạn

Không có nhộng; con non giống con trưởng thành nhưng nhỏ, chưa có cánh: gián, châu chấu, cào cào.

Tranh: Biến đổi hoàn toàn
Tóm tắt bằng hình: vòng đời biến đổi hoàn toàn.

Nòng nọc có đầu tròn, đuôi dài dẹp, chỉ sống dưới nước, thở bằng mang; lớn lên mọc chân sau trước, chân trước sau, đuôi ngắn dần. Vòng đời là cả quá trình từ trứng đến khi đẻ ra trứng mới; tuổi thọ là thời gian sống từ khi sinh ra đến khi chết.

4Ruồi, gián, muỗi và sức khoẻ

Ruồi đẻ trứng nơi phân, rác; gián đẻ trứng ở xó bếp, ngăn kéo, tủ; muỗi vằn đẻ trứng ở dụng cụ chứa nước, lọ hoa, vỏ đồ hộp có nước đọng. Phòng: giữ nhà, bếp, chuồng trại sạch; đậy kín thức ăn; lật úp dụng cụ chứa nước, thay nước lọ hoa; diệt bọ gậy.

Tranh: Vòng đời của ếch
Trứng → nòng nọc → ếch con → ếch trưởng thành.

5Dễ nhầm

✗ Sai

Nòng nọc sống được cả dưới nước và trên cạn.

✓ Đúng

Nòng nọc chỉ sống dưới nước; khi thành ếch mới lên được cạn.

✗ Sai

Bướm có thể sinh con ở giai đoạn nhộng.

✓ Đúng

Chỉ bướm trưởng thành mới sinh sản (đẻ trứng); nhộng là giai đoạn biến đổi bên trong kén.

6Mẹo nhớ

🦋

Bốn bậc của bướm, muỗi

Trứng → Ấu trùng → Nhộng → Trưởng thành

  • "Có nhộng: 4 bậc. Không nhộng: 3 bậc."

🔬 Thử làm thí nghiệm

Cùng người lớn tìm quanh nhà nơi có nước đọng (chậu cây, lốp xe, chai lọ). Nếu thấy bọ gậy (con nhỏ ngoe nguẩy), đổ bỏ nước. Ghi lại em đã diệt được mấy chỗ muỗi đẻ trứng.

7Bài tiếp theo

Mỗi con vật có hình dạng phù hợp nơi nó sống: Bài 7. Phân loại, thích nghi và di truyền.

Thử nhanh

Bọ gậy là giai đoạn nào trong vòng đời của muỗi?

Ấu trùng.

Vì sao phải thay nước lọ hoa thường xuyên?

Để muỗi không đẻ trứng, bọ gậy không lớn thành muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết.

Con non của châu chấu có giống con trưởng thành không?

Có, nhưng nhỏ hơn và chưa có cánh.

Thuật ngữ

Tiếng ViệtGiải nghĩaEnglish
Vòng đờiCác giai đoạn từ trứng đến con trưởng thànhLife cycle
Ấu trùngCon non mới nở, khác con trưởng thànhLarva
NhộngGiai đoạn nằm im biến đổiPupa
Nòng nọcẤu trùng của ếchTadpole
Tuổi thọThời gian sốngLifespan
Bài 6. Vòng đời và sự phát triển của động vật · Lớp 5 — TDNTest