TDNTest🧭 Bài này thuộc chương trình nào?
Bài này thuộc chủ đề Vi khuẩn, Khoa học Lớp 5 (vi khuẩn xung quanh chúng ta; vi khuẩn có ích trong chế biến thực phẩm). Cấu tạo tế bào vi khuẩn có nhãn Mở rộng.
Học lại bài trước: Bài 2. Nấm mốc, nấm độc và bảo quản thực phẩm.
Chủ đề này trong đề Trần Đại Nghĩa Chưa gặp
Bài khảo sát vào lớp 6 Trần Đại Nghĩa chưa hỏi về vi khuẩn. Vai trò phân huỷ xác sinh vật của vi khuẩn được học cùng bài Lưới thức ăn.
1Câu chuyện mở đầu
Bà nội muối một vại dưa cải. Hôm đầu dưa còn hăng, hai ba hôm sau dưa vàng ươm, chua dịu. Không ai cho giấm vào cả.
Vị chua đến từ những sinh vật nhỏ đến mức phải nhìn bằng kính hiển vi: vi khuẩn lắc-tíc.
2Tóm tắt
| Đặc điểm | Vi khuẩn |
|---|---|
| Kích thước | Rất nhỏ, không nhìn thấy bằng mắt thường, phải dùng kính hiển vi |
| Hình dạng | Hình cầu, hình que, hình xoắn, hình dấu phẩy… |
| Nơi sống | Khắp nơi: đất, nước, không khí, thức ăn, trên da và trong cơ thể người |
| Cấu tạo Mở rộng | Chỉ một tế bào, chưa có nhân hoàn chỉnh; có thành tế bào, màng tế bào, nhiều loài có roi bơi |
3Vi khuẩn có ích
Chế biến thực phẩm
Lên men chuaVi khuẩn lắc-tíc làm sữa chua, dưa cải muối, kim chi, cà muối, hành muối: vị chua nhẹ, để được lâu hơn. Sữa chua có vi khuẩn có ích cho tiêu hoá. Ăn quá nhiều đồ muối chua có thể đau dạ dày.
Trong tự nhiên
Phân giảiVi khuẩn phân huỷ xác, chất thải sinh vật thành chất khoáng cho cây. Vi khuẩn còn dùng làm vắc-xin, thuốc, phân bón vi sinh.
Mở rộng Vi khuẩn sinh sản rất nhanh. Một vi khuẩn chia đôi thành hai. Gặp nơi ấm, ẩm, nhiều chất dinh dưỡng, cứ khoảng 20 phút lại chia một lần: sau 1 giờ, 1 vi khuẩn thành 8; sau 7 giờ đã hơn 2 triệu. Vì thế thức ăn để ngoài mau hỏng; cất tủ lạnh làm vi khuẩn chia chậm lại.
4Dễ nhầm
Bánh mì làm nhờ vi khuẩn.
Bánh mì nhờ nấm men. Sữa chua, dưa muối mới nhờ vi khuẩn lắc-tíc.
Đổ men vào sữa đang sôi cho nhanh đông.
Sữa quá nóng làm chết vi khuẩn có ích; phải để nguội còn khoảng 40 °C.
5Mẹo nhớ
Món chua tự nhiên nhờ lắc-tíc
Sữa chua · Dưa cải · Kim chi · Cà, hành muối
🔬 Thử làm thí nghiệm
Cùng người lớn làm hai hũ sữa chua: hũ A cho men vào sữa ấm khoảng 40 °C, hũ B cho men vào sữa còn rất nóng. Ủ ấm cùng 8 giờ. Dự đoán hũ nào đông, rồi giải thích kết quả.
6Bài tiếp theo
Có những vi khuẩn gây bệnh nguy hiểm: Bài 4. Vi khuẩn gây bệnh và cách phòng bệnh.
Thử nhanh
Dùng dụng cụ gì để quan sát vi khuẩn?
Kính hiển vi.
Vì sao sữa chua tốt cho tiêu hoá?
Vì sữa chua có chất dinh dưỡng và vi khuẩn có ích cho ruột.
Kể ba món ăn làm nhờ vi khuẩn lắc-tíc.
Sữa chua, dưa cải muối, kim chi.
Thuật ngữ
| Tiếng Việt | Giải nghĩa | English |
|---|---|---|
| Vi khuẩn | Sinh vật một tế bào, rất nhỏ | Bacteria |
| Vi khuẩn lắc-tíc | Vi khuẩn làm sữa, rau củ lên men chua | Lactic acid bacteria |
| Lên men | Vi sinh vật biến đổi thức ăn, tạo vị mới | Fermentation |
| Sữa chua | Sữa lên men nhờ vi khuẩn | Yoghurt |
| Phân huỷ | Làm xác sinh vật mục thành chất đơn giản | Decompose |