Bài 2. Nấm mốc, nấm độc và bảo quản thực phẩm · Lớp 4

🧭 Bài này thuộc chương trình nào?

Bài này thuộc chủ đề Nấm, Khoa học Lớp 4 (nấm có hại và cách bảo quản thực phẩm).

Học lại bài trước: Bài 1. Nấm, nấm ăn và nấm men.

Chủ đề này trong đề Trần Đại Nghĩa Chưa gặp

Bài khảo sát vào lớp 6 Trần Đại Nghĩa chưa hỏi phần này. Kiến thức bảo quản thực phẩm liên quan tới bài Thực phẩm an toàn của chủ đề Con người và sức khoẻ.

1Câu chuyện mở đầu

Lan để quên nửa ổ bánh mì trong túi ni lông mấy ngày. Khi mở ra, một góc bánh có đốm xanh, trắng như bông. Lan định cắt bỏ góc đó rồi ăn tiếp. Mẹ vội ngăn lại.

Đốm xanh trắng là nấm mốc. Sợi nấm có thể đã lan khắp ổ bánh, mắt thường không thấy hết.

2Tóm tắt

Câu hỏi	Trả lời
Nấm mốc phát triển khi nào?	Nơi ẩm, ấm, có thức ăn (trái cây, bánh, cơm để lâu ngoài không khí)
Dấu hiệu thực phẩm bị mốc	Có mốc xanh, trắng, đen; đổi màu, đổi mùi vị, mềm nhũn
Thức ăn có mốc thì làm gì?	Bỏ đi cả phần thức ăn đó; ăn vào có thể ngộ độc
Nấm độc	Không tự hái, không ăn nấm lạ; nấm độc có thể giống hệt nấm ăn

Tranh: 5 phương pháp bảo quản thực phẩm — Bảo quản tốt là lấy bớt một điều kiện sống của nấm: ẩm, ấm, không khí.

3Cách bảo quản thực phẩm

Làm lạnh

Chậm lại

Tủ lạnh làm nấm mốc, vi khuẩn phát triển chậm nhưng không diệt hết; thức ăn tươi sống vẫn hỏng nếu để quá lâu.

Làm khô, ướp, đóng kín

Ngăn lại

Phơi khô, sấy khô (bỏ nước); ướp muối, ngâm đường, ngâm giấm; đậy kín, đóng hộp.

Nấm mốc cũng có thể gây bệnh ở da (hắc lào) và phá hại mùa màng.

Mở rộng Độc tố của nấm mốc. Lạc, ngô bị mốc có thể chứa aflatoxin, chất rất độc cho gan; đun nấu không làm hết độc. Thấy hạt mốc thì bỏ đi; cất lạc, ngô nơi khô ráo, kín.

Tranh: Aflatoxin — Aflatoxin ở lạc, ngô mốc: không nhận ra bằng mắt, đun nấu không hết độc.

Tranh: Nấm độc rừng — Bốn hiểu lầm nguy hiểm về nấm độc.

4Dễ nhầm

✗ Sai

Cắt bỏ chỗ mốc là ăn được phần còn lại.

✓ Đúng

Sợi nấm và chất độc có thể lan cả phần chưa thấy mốc: bỏ toàn bộ.

✗ Sai

Chỉ nấm sặc sỡ mới độc; nấm trắng thì ăn được.

✓ Đúng

Nhiều nấm độc chết người có màu trắng, giống nấm ăn. Không ăn nấm lạ, chỉ mua nấm ở nơi tin cậy.

5Mẹo nhớ

🧊

Bảo quản: lấy đi một trong ba

Bớt ẩm (phơi, sấy) · Bớt ấm (tủ lạnh) · Bớt không khí (đậy kín, hút chân không)

🔬 Thử làm thí nghiệm

Cho ba lát bánh mì vào ba túi kín: túi 1 để khô trong tủ lạnh, túi 2 rẩy vài giọt nước để chỗ ấm, túi 3 để khô chỗ ấm. Dự đoán túi nào mốc trước. Quan sát qua túi (không mở ra ngửi), xong bỏ cả túi vào thùng rác.

6Bài tiếp theo

Nhỏ hơn nấm men nhiều là vi khuẩn: Bài 3. Vi khuẩn quanh ta và vi khuẩn có ích.

Thử nhanh

Vì sao trái cây để lâu ngoài không khí dễ mốc?

Vì trái cây ẩm và nhiều chất dinh dưỡng, bào tử nấm trong không khí bám vào và phát triển.

Tủ lạnh có diệt được nấm mốc không?

Không, chỉ làm nấm mốc phát triển chậm lại.

Kể hai cách bảo quản cá.

Ướp lạnh, phơi khô (hoặc ướp muối).

Thuật ngữ

Tiếng Việt	Giải nghĩa	English
Nấm mốc	Nấm nhỏ làm thức ăn hỏng	Mould
Nấm độc	Nấm ăn vào gây ngộ độc	Poisonous mushroom
Bảo quản	Giữ thức ăn không bị hỏng	Preserve
Ngộ độc thực phẩm	Bệnh do ăn thức ăn hỏng, độc	Food poisoning
Hỏng, ôi thiu	Thức ăn đổi màu, đổi mùi	Spoiled