TDNTest🧭 Bài này thuộc chương trình nào?
Chương trình Khoa học 2018 lớp 4, 5 không còn bài riêng về từng vật liệu (sách cũ có). Đề và câu ôn tập vẫn hay hỏi tính chất, công dụng vật liệu, nên cả bài có nhãn Mở rộng.
Học lại bài trước: Bài 6. Sự biến đổi hoá học của chất.
Chủ đề này trong đề Trần Đại Nghĩa Có gặp
Bài khảo sát vào lớp 6 Trần Đại Nghĩa đã hỏi: cáp và dây điện làm bằng vật liệu dẫn điện tốt nào (năm học 2016 – 2017, học ở bài Năng lượng điện). Bài này giúp em nhớ vì sao mỗi đồ vật dùng một vật liệu.
1Câu chuyện mở đầu
Trên bàn ăn nhà Hà có nồi nhôm, bát sứ, cốc thuỷ tinh, đũa tre, rổ nhựa. Bố dặn: không để bát nhôm đựng dưa chua, không cho bát kim loại vào lò vi sóng.
Mỗi đồ vật được làm từ một vật liệu có tính chất hợp với việc của nó.
2Tóm tắt
| Vật liệu | Tính chất | Dùng làm |
|---|---|---|
| Đồng | Nâu đỏ, ánh kim, dẫn điện rất tốt, dễ kéo sợi | Lõi dây điện, đồ trang trí |
| Nhôm | Trắng bạc, nhẹ, không gỉ nhưng bị a-xít ăn mòn | Nồi, vỏ máy bay, lon nước |
| Gang, thép (sắt + các-bon) | Gang cứng, giòn; thép bền, dẻo; dễ gỉ | Nồi gang; cầu, nhà, dao kéo |
| Thuỷ tinh (từ cát trắng) | Trong suốt, cứng nhưng giòn, dễ vỡ | Cốc, cửa kính, bóng đèn |
| Gốm (từ đất sét nung) | Cứng, dễ vỡ | Gạch, ngói, bát, chum |
| Đá vôi | Mềm hơn đá cuội, sủi bọt khi gặp a-xít | Nung vôi, làm xi măng |
| Cao su (nhựa cây cao su) | Đàn hồi, cách điện, cách nhiệt | Lốp xe, găng tay |
| Chất dẻo (từ dầu mỏ, than đá) | Nhẹ, bền, cách điện, cách nhiệt | Rổ, vỏ dây điện, đồ chơi |
| Tơ sợi | Tự nhiên (bông, lanh, tơ tằm) hoặc nhân tạo (ni lông) | Vải, quần áo |
3Chọn và giữ gìn vật liệu
Muốn cách nhiệt (lót cốc nóng) thì chọn chất dẻo, cao su, bìa các-tông; nhôm dẫn nhiệt tốt nên cách nhiệt kém nhất. Đồ thuỷ tinh, gốm cần ghi "Xin nhẹ tay". Đồ sắt cần sơn chống gỉ; đồ đồng lau chùi, đánh bóng, để nơi khô. Luyện gang thép thải khói bụi, nước thải độc, nên nhà máy phải xử lí chất thải.
4Dễ nhầm
Nhôm không gỉ nên đựng gì cũng được.
Nhôm bị a-xít ăn mòn, nên không đựng dưa chua, giấm lâu trong đồ nhôm.
Chất dẻo có sẵn trong tự nhiên như cao su.
Cao su tự nhiên lấy từ nhựa cây; chất dẻo do con người làm ra từ dầu mỏ, than đá.
5Mẹo nhớ
Ba cặp dễ nhớ
Đồng – dẫn điện · Nhôm – nhẹ · Thép – bền
- "Gang giòn, thép dẻo; thuỷ tinh trong mà dễ vỡ."
🔬 Thử làm thí nghiệm
Cùng người lớn rót nước nóng vào 4 cốc giống nhau, quấn quanh mỗi cốc một vật liệu: giấy bạc (nhôm), khăn vải, bìa các-tông, không quấn gì. Sau 10 phút sờ ngoài lớp quấn. Dự đoán lớp nào nóng tay nhất và giải thích.
6Bài tiếp theo
Em đã học xong 7 bài. Quay lại Toàn cảnh Chất để ôn cả chủ đề, rồi làm quiz Tổng ôn.
Thử nhanh
Vì sao lõi dây điện làm bằng đồng?
Vì đồng dẫn điện rất tốt.
Gang và thép có chung thành phần nào?
Sắt và các-bon.
Vì sao không dùng bát sắt trong lò vi sóng?
Vì kim loại trong lò vi sóng có thể toé lửa, làm hỏng lò.
Thuật ngữ
| Tiếng Việt | Giải nghĩa | English |
|---|---|---|
| Vật liệu | Thứ dùng để làm ra đồ vật | Material |
| Kim loại | Sắt, đồng, nhôm…: ánh kim, dẫn điện | Metal |
| Thuỷ tinh | Vật liệu trong suốt, giòn | Glass |
| Chất dẻo | Nhựa làm từ dầu mỏ | Plastic |
| Cách nhiệt | Cản nhiệt truyền qua | Insulate |