TDNTest🧭 Bài này thuộc chương trình nào?
Nội dung nằm trong Bài 6 và Bài 7, SGK Lịch sử và Địa lí lớp 5 Lớp 5.
Xem bài này nằm ở đâu trong cả dòng lịch sử: Toàn cảnh các triều đại.
Chủ đề này trong đề Trần Đại Nghĩa Chưa gặp
Từ năm học 2015 – 2016 đến 2026 – 2027, đề chưa có câu nào hỏi thẳng nội dung bài này. Em vẫn cần học vì SGK có, và để nối mạch với các bài đề hay hỏi.
1Câu chuyện mở đầu
Trên lãnh thổ Việt Nam ngày nay, không chỉ có Văn Lang, Âu Lạc ở phía Bắc. Ở phía Nam từng có Vương quốc Phù Nam, ở miền Trung từng có Vương quốc Chăm-pa.
Truyền thuyết kể rằng Hỗn Điền được thần báo mộng và ban cho một cây cung. Ông đi thuyền đến Phù Nam, bắn mũi tên xuyên qua mạn thuyền của Nữ vương Liễu Diệp. Nữ vương xin hàng, rồi hai người nên duyên vợ chồng và cùng cai quản đất nước.
2Ba nhà nước cổ trên ba miền Lớp 5
| Nhà nước | Thời gian ra đời | Địa bàn | Dấu tích tiêu biểu |
|---|---|---|---|
| Văn Lang, Âu Lạc | Khoảng thế kỉ VII TCN; 208 TCN | Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ | Trống đồng Đông Sơn |
| Phù Nam | Khoảng thế kỉ I | Chủ yếu ở Nam Bộ | Đồ gốm, tiền kim loại, cà ràng |
| Chăm-pa | Cuối thế kỉ II | Bắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ | Đền tháp, Thánh địa Mỹ Sơn |
3Hai vương quốc qua hiện vật Lớp 5
🏺 Phù Nam và Chăm-pa
Phù Nam
Thế kỉ I- Đời sống vật chất: nền móng kiến trúc, bếp đun, đồ gốm, tiền kim loại.
- Đời sống tinh thần: đồ trang sức, tượng thần, tượng Phật.
- Cà ràng là bếp đun bằng đất nung, tiện dùng trên nhà sàn và ghe thuyền.
- Tượng Phật Bình Hoà được làm bằng gỗ bằng lăng.
Vì sao quan trọng?
Các hiện vật cho thấy đời sống của cư dân Phù Nam khá phát triển và phong phú.
Chăm-pa
Cuối thế kỉ II- Đền tháp là di sản văn hoá tiêu biểu.
- Thánh địa Mỹ Sơn (thành phố Đà Nẵng, trước đây thuộc tỉnh Quảng Nam) có khoảng hơn 70 đền tháp.
- Đền tháp xây chủ yếu bằng gạch kết hợp đá sa thạch, cửa quay về phía đông.
- Tháp Bà Pô Na-ga (Khánh Hoà) thờ Thiên Y A Na, người dạy dân cày cấy, dệt vải.
Vì sao quan trọng?
Nhiều đền tháp vẫn còn đến ngày nay, cho thấy trình độ kiến trúc và đời sống tín ngưỡng của cư dân Chăm-pa.
4Dễ nhầm
Phù Nam ở miền Trung, Chăm-pa ở Nam Bộ.
Phù Nam chủ yếu ở Nam Bộ, Chăm-pa ở Bắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ.
Chăm-pa ra đời trước Phù Nam.
Phù Nam ra đời khoảng thế kỉ I, Chăm-pa ra đời muộn hơn, vào cuối thế kỉ II.
Tượng Phật Bình Hoà làm bằng đá như đền tháp Chăm.
Tượng Phật Bình Hoà của Phù Nam làm bằng gỗ. Đền tháp Chăm-pa xây bằng gạch và đá sa thạch.
5Mẹo nhớ
Ba miền, ba dấu tích
Bắc: trống đồng → Trung: đền tháp → Nam: cà ràng
✍️ Thử kể lại
Vẽ một hình chữ S vào vở. Đánh dấu ba miền Bắc, Trung, Nam, rồi ghi bên cạnh tên nhà nước cổ và một dấu tích của mỗi miền.
6Điều gì xảy ra tiếp theo?
Trong khi các vương quốc phương Nam phát triển, phía Bắc đang trải qua thời kì Bắc thuộc. Hãy sang Bài 3 để xem nhân dân ta đã đấu tranh như thế nào.
Thử nhanh
Kể tên truyền thuyết về sự ra đời của Phù Nam.
Truyền thuyết về Hỗn Điền và Liễu Diệp.
Di sản tiêu biểu nhất của Chăm-pa là gì?
Đền tháp, nổi bật nhất là Thánh địa Mỹ Sơn.
Cà ràng là gì?
Bếp đun bằng đất nung của cư dân Phù Nam, ngày nay vẫn được dùng ở Tây Nam Bộ.
Vì sao cà ràng hợp với cuộc sống của cư dân Phù Nam?
Vì vùng Nam Bộ nhiều sông nước, người dân sống trên nhà sàn và ghe thuyền. Bếp đất nung nhỏ, dễ mang theo và không làm cháy sàn gỗ.
Thuật ngữ
| Tiếng Việt | Giải nghĩa | English |
|---|---|---|
| Vương quốc | Nước do vua đứng đầu | Kingdom |
| Hiện vật | Đồ vật thời xưa còn giữ lại đến nay | Artifact |
| Đền tháp | Công trình xây để thờ thần, Phật | Temple tower |
| Thánh địa | Vùng đất linh thiêng, nơi có nhiều đền thờ | Sanctuary |