TDNTest🧭 Bài này thuộc chương trình nào?
Bài này thuộc chủ đề Sinh vật và môi trường, Khoa học Lớp 5 (chức năng của môi trường đối với sinh vật). Phần tài nguyên tái tạo, không tái tạo và tầng ô-dôn có nhãn Mở rộng.
Học lại bài trước: Bài 2. Lưới thức ăn và cân bằng tự nhiên.
Chủ đề này trong đề Trần Đại Nghĩa Chưa gặp
Bài khảo sát vào lớp 6 Trần Đại Nghĩa chưa hỏi riêng phần này. Nhưng muốn hiểu vì sao phải bảo vệ môi trường (Bài 4, đề hay hỏi), em cần biết môi trường cho sinh vật những gì.
1Câu chuyện mở đầu
Gấu Bắc Cực đào hang trong tuyết để tránh rét. Hải ly dùng cành cây làm tổ giữa dòng suối. Bạn Lan ở thành phố, ăn cơm từ lúa đồng quê, uống nước từ sông, thở không khí do cây xanh làm sạch.
Mỗi sinh vật đều sống nhờ những thứ bao quanh nó. Những thứ đó gọi là môi trường.
2Tóm tắt
| Câu hỏi | Trả lời |
|---|---|
| Môi trường gồm gì? | Thành phần tự nhiên (đất, nước, không khí, ánh sáng, nhiệt độ, thực vật, động vật) và thành phần nhân tạo (nhà cửa, phố xá, nhà máy, đồng ruộng) |
| Có những loại môi trường nào? | Môi trường rừng, môi trường nước, môi trường làng quê, môi trường đô thị… |
| Vật sống và vật không sống | Vật sống lớn lên, cần ăn, sinh sản (cây, cá, người); vật không sống thì không (đá, nước, sỏi, dây thừng) |
| Môi trường cho gì? | Thức ăn, nơi ở, khí thở; che chở khỏi nắng, mưa, rét |
| Môi trường nhận lại gì? | Khí thải, khói bụi, rác thải, nước thải của con người |
3Tài nguyên thiên nhiên Mở rộng
Tài nguyên thiên nhiên là những thứ có sẵn trong tự nhiên mà con người dùng được: đất, nước, rừng, khoáng sản, động vật, thực vật.
Tái tạo được
Dùng hợp lí thì không hếtRừng, đất, nước, động vật, thực vật; ánh sáng Mặt Trời, gió (gần như vô tận).
Không tái tạo được
Dùng mãi sẽ cạnThan đá, dầu mỏ, khí đốt, quặng kim loại. Từ dầu mỏ làm ra xăng, dầu hoả, nhựa đường, sợi tổng hợp.
Rừng cho gỗ, thuốc, nơi ở của muông thú; giữ đất khỏi xói mòn; điều hoà khí hậu. Tầng ô-dôn trên cao chắn bớt tia có hại từ Mặt Trời (tia cực tím); rừng không làm việc này.
4Dễ nhầm
Môi trường chỉ gồm cây cối và con vật.
Môi trường gồm cả vật không sống (đất, nước, không khí, ánh sáng) và những thứ con người làm ra (nhà, đường, nhà máy).
Tài nguyên thiên nhiên nhiều vô hạn, dùng thoải mái.
Tài nguyên có hạn: phải khai thác có kế hoạch, dùng tiết kiệm.
5Mẹo nhớ
Môi trường cho ta 4 thứ
Ăn → Ở → Thở → Che chở
- Và nhận lại 3 thứ: khí thải, khói bụi, rác thải.
🔬 Thử làm thí nghiệm
Đi quanh sân trường 10 phút, kẻ bảng 2 cột "vật sống" và "vật không sống", ghi được càng nhiều càng tốt. Với mỗi vật sống, ghi thêm nó lấy gì từ môi trường (nước, ánh sáng, thức ăn, chỗ ở).
6Bài tiếp theo
Con người lấy nhiều thứ từ môi trường và cũng làm môi trường thay đổi: Bài 4. Tác động của con người và bảo vệ môi trường.
Thử nhanh
Trong bể cá có đá, sỏi, bơm khí và cá. Đâu là vật sống?
Cá.
Vì sao gọi rừng là "lá phổi xanh"?
Vì cây xanh hút khí các-bô-níc và nhả ô-xi, làm sạch không khí cho người và động vật thở.
Dầu mỏ là tài nguyên tái tạo hay không tái tạo?
Không tái tạo: dùng mãi sẽ cạn.
Thuật ngữ
| Tiếng Việt | Giải nghĩa | English |
|---|---|---|
| Môi trường | Mọi thứ bao quanh sinh vật | Environment |
| Vật sống | Lớn lên, cần ăn, sinh sản | Living thing |
| Vật không sống | Không lớn lên, không sinh sản | Non-living thing |
| Nơi ở | Chỗ sinh vật sống, trú ẩn | Habitat / shelter |
| Tài nguyên thiên nhiên | Thứ có sẵn trong tự nhiên, con người dùng được | Natural resource |