Bài 5. Nam Bộ · Lớp 4

1Câu chuyện mở đầu

Ca dao Nam Bộ có câu: "Tháp Mười đẹp nhất bông sen…" và "Nửa mùa nắng cháy, nửa mùa nước dâng". Chỉ hai câu mà nói được hai mùa của vùng đất này.

Ở đây, người dân đi chợ bằng xuồng, ở nhà nổi trên sông, và làm ra nhiều lúa gạo, trái cây, tôm cá nhất cả nước.

2Tóm tắt

Câu hỏi	Trả lời
Vị trí, gồm những gì?	Phía nam đất nước; gồm Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ (đồng bằng sông Cửu Long); vùng biển rộng
Địa hình?	Chủ yếu đồng bằng thấp, bằng phẳng (phía bắc Đông Nam Bộ có đồi núi thấp); nhiều vùng trũng như Đồng Tháp Mười
Khí hậu?	Nóng, trên 27°C; mùa mưa tháng 5 – 11, mùa khô tháng 12 – 4; mùa khô thiếu nước
Sông, đất?	Sông ngòi, kênh rạch dày đặc; sông Mê Công chia hai nhánh sông Tiền, sông Hậu; đất xám, ba-dan (Đông Nam Bộ), phù sa (đồng bằng)
Dân cư (2024)?	Gần 37 triệu người; Kinh, Khơ-me, Hoa, Chăm…
Sản xuất?	Trồng lúa, nuôi trồng thuỷ sản lớn nhất; cây ăn quả, cây công nghiệp lớn; công nghiệp phát triển nhất nước ta

3Sông Cửu Long – chín con rồng

Sông Mê Công chảy vào nước ta chia thành sông Tiền và sông Hậu. Trước kia sông đổ ra Biển Đông qua chín cửa nên gọi là sông Cửu Long ("chín con rồng"); nay một số cửa đã bị phù sa bồi lấp. Sông mang nước, phù sa, thuỷ sản và là đường giao thông quan trọng.

Khó khăn: lũ lụt, sạt lở bờ sông và bờ biển, đất nhiễm mặn, thiếu nước ngọt mùa khô. Người dân đào kênh dẫn nước, trữ nước ngọt, trồng rừng ngập mặn, chọn giống cây chịu mặn.

4Sản xuất và văn hoá

🌾 Nam Bộ "nhiều nhất"

Lúa gạo

Lớn nhất

Cánh đồng lớn, nhiều máy móc; lúa gạo xuất khẩu.

Thuỷ sản

Lớn nhất

Cá tra, cá ba sa, tôm.

Công nghiệp

Phát triển nhất

Dầu khí, điện, điện tử – tin học, dệt may; tập trung ở Đông Nam Bộ.

Cây ăn quả: sầu riêng, chôm chôm, xoài, dừa, cam; cây công nghiệp: cao su, điều, hồ tiêu. Văn hoá sông nước: nhà sàn, nhà nổi (Châu Đốc, An Giang), chợ nổi (Cái Răng, Cần Thơ), đi lại bằng xuồng ghe; đờn ca tài tử được UNESCO ghi danh. Nam Bộ còn được gọi là "Thành đồng Tổ quốc" vì truyền thống yêu nước.

5Dễ nhầm

6Mẹo nhớ

7Bài tiếp theo

Trung tâm lớn nhất của Nam Bộ, và của cả nước, là thành phố nơi các em đang sống và học tập: Bài 6. Thành phố Hồ Chí Minh – địa phương em.

Mở rộng để luyện thi Mở rộng

• Núi Bà Đen (Tây Ninh) là núi cao nhất Nam Bộ.
• Từ năm 2025, chợ nổi Phụng Hiệp (trước thuộc Hậu Giang) nay thuộc thành phố Cần Thơ.
• Dầu khí khai thác ở thềm lục địa phía nam (mỏ Bạch Hổ).

Thử nhanh

Nam Bộ gồm những phần nào?

Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ (đồng bằng sông Cửu Long).

Vì sao sông Mê Công ở nước ta được gọi là Cửu Long?

Vì trước kia sông đổ ra biển qua chín cửa ("chín con rồng").

Vì sao Nam Bộ là vựa lúa lớn nhất?

Vì đồng bằng rộng, đất phù sa màu mỡ, khí hậu nóng ẩm, nhiều nước, dùng nhiều máy móc hiện đại.

Thuật ngữ

Tiếng Việt	Giải nghĩa	English
Kênh rạch	Đường nước nhỏ đào hoặc tự nhiên, chằng chịt	Canals
Nhiễm mặn	Nước biển tràn vào làm đất, nước bị mặn	Saltwater intrusion
Chợ nổi	Chợ họp trên sông, mua bán từ thuyền	Floating market
Vựa lúa	Nơi làm ra rất nhiều lúa gạo	Rice bowl