Bài 4. Dân cư và dân tộc · Lớp 5

1Câu chuyện mở đầu

Tháng 4 năm 2023, Việt Nam đón cột mốc 100 triệu dân, đứng thứ 8 châu Á và thứ 15 trong các nước đông dân nhất thế giới.

Đông dân là có nhiều người lao động, nhưng cũng cần nhiều trường học, bệnh viện, nhà ở hơn. Và hơn một trăm triệu người ấy thuộc 54 dân tộc, cùng chung sống như anh em một nhà.

2Tóm tắt

Câu hỏi	Trả lời
Số dân năm 2024?	Hơn 101,3 triệu người, đứng thứ 3 Đông Nam Á (sau In-đô-nê-xi-a, Phi-líp-pin)
Dân số tăng thế nào?	Tăng khá nhanh, mỗi năm thêm gần 1 triệu người; gần đây tốc độ tăng có xu hướng giảm
Dân cư sống ở đâu?	Đông ở đồng bằng, ven biển và thành thị; thưa ở vùng đồi núi
Có bao nhiêu dân tộc?	54 dân tộc; dân tộc Kinh đông nhất

3Quy mô và gia tăng dân số

Việt Nam là nước đông dân trên thế giới. Dân số đông và tăng hằng năm:

Đọc biểu đồ số dân Mở rộng

1. Bước 1

   Đọc tên biểu đồ để biết nó nói về gì, năm nào đến năm nào.

2. Bước 2

   Xem đơn vị trên trục đứng (ví dụ "triệu người").

3. Bước 3

   Tìm số của hai năm cần so sánh, lấy số năm sau trừ số năm trước để biết tăng bao nhiêu.

Ví dụ: năm 1979 khoảng 52,7 triệu người, năm 1999 khoảng 76,3 triệu người, vậy tăng 76,3 − 52,7 = 23,6 triệu người.

4Phân bố dân cư

Nước ta có mật độ dân số cao (số người sống trên mỗi ki-lô-mét vuông). Dân cư phân bố không đều:

• Đồng bằng, ven biển: dân cư đông đúc, mật độ cao.
• Vùng đồi núi: dân cư thưa thớt, mật độ thấp.
• Thành thị đông hơn nông thôn trên cùng một diện tích.

Phân bố không đều làm nơi thừa, nơi thiếu lao động; khó khai thác tài nguyên và dùng hợp lí nguồn lao động.

554 dân tộc anh em

Việt Nam có 54 dân tộc cùng sinh sống; dân tộc Kinh đông nhất. Theo Tổng điều tra dân số năm 2019, 10 dân tộc đông dân nhất lần lượt là: Kinh, Tày, Thái, Hoa, Khơ-me, Mường, Nùng, Mông, Dao, Gia Rai. Mỗi dân tộc có tiếng nói, trang phục, món ăn, lễ hội riêng.

🤝 Chuyện đoàn kết các dân tộc

Giúp vua Hàm Nghi

Cần vương, 1885

Ở núi rừng Tân Sở, đồng bào Bru – Vân Kiều, Tà Ôi, Cơ Tu góp lương thực, dựng trại cho nghĩa quân và giữ bí mật đường đi của nhà vua.

Bác Hồ ở Tân Trào

"Ông Ké"

Đồng bào Tày, Nùng, Dao, Cao Lan giúp đỡ, giữ bí mật cho Bác và cán bộ; gọi Bác thân thương là "Ông Ké".

6Dễ nhầm

7Mẹo nhớ

8Bài tiếp theo

Để học Địa lí giỏi, em cần đọc được bản đồ, lược đồ, biểu đồ: Bài 5. Kĩ năng bản đồ, biểu đồ.

Mở rộng để luyện thi Mở rộng

• Khoảng 3/5 dân cư nước ta sống ở nông thôn.
• Đồng bằng sông Hồng là nơi có mật độ dân số cao nhất cả nước, vì đất màu mỡ và con người đến định cư từ rất sớm. Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương đông dân nhất.
• Tốc độ tăng dân số giảm nhờ làm tốt công tác dân số, kế hoạch hoá gia đình.

Thử nhanh

Năm 2024, dân số nước ta khoảng bao nhiêu, đứng thứ mấy Đông Nam Á?

Hơn 101,3 triệu người, đứng thứ 3 Đông Nam Á.

Vì sao vùng đồi núi dân cư thưa?

Vì địa hình hiểm trở, đi lại khó khăn, ít đất bằng để làm ruộng và xây nhà.

Dân tộc nào đông dân nhất nước ta?

Dân tộc Kinh.

Thuật ngữ

Tiếng Việt	Giải nghĩa	English
Dân số	Tổng số người sống ở một nơi	Population
Mật độ dân số	Số người sống trên mỗi ki-lô-mét vuông	Population density
Gia tăng dân số	Số dân tăng thêm theo thời gian	Population growth
Dân tộc	Cộng đồng người có chung tiếng nói, phong tục	Ethnic group