Bài 3. Bắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ · Lớp 4

1Câu chuyện mở đầu

Dãy Trường Sơn chạy dọc phía tây như một bức tường, đã đi vào thơ ca và lịch sử. Phía đông là dải đồng bằng nhỏ, hẹp chạy sát biển, với những bãi cát trắng, đầm phá và làng chài.

Đây là vùng đất nắng gió, nhiều bão lũ, nhưng cũng là nơi có nhiều di sản thế giới nhất nước ta.

2Tóm tắt

Câu hỏi	Trả lời
Vị trí?	Ở giữa lãnh thổ, cầu nối miền Bắc và miền Nam; vùng biển rộng, có quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa
Địa hình?	Phía tây: đồi núi, cao nguyên xếp tầng; phía đông: đồng bằng ven biển nhỏ, hẹp, có cồn cát, đầm phá
Khí hậu?	Bắc Trung Bộ (bắc dãy Bạch Mã) có 1 – 2 tháng dưới 20°C; Nam Trung Bộ nóng quanh năm, có mùa mưa và mùa khô
Sông, đất, rừng?	Sông ngắn và dốc (sông Mã, sông Cả, sông Hương, sông Thu Bồn), mùa mưa dễ lũ quét; đất phù sa ven biển, đất phe-ra-lít ở cao nguyên; rừng rậm nhiệt đới, rừng khộp, rừng ngập mặn
Dân cư, sản xuất?	Hơn 27 triệu người (2024); kinh tế biển; vùng trồng cây công nghiệp lớn hàng đầu (cà phê, hồ tiêu, cao su, chè); chăn nuôi lợn, bò lớn; thuỷ điện, điện gió, điện mặt trời

3Thiên nhiên và con người

Thiên nhiên giúp phát triển trồng trọt, chăn nuôi, sản xuất điện và kinh tế biển (đánh bắt cá, làm muối, du lịch biển Nha Trang, cảng Đà Nẵng). Nhưng vùng có nhiều thiên tai: mưa lớn, bão, ngập lụt, lũ quét, sạt lở đất, hạn hán, cát bay. Biện pháp: trồng và bảo vệ rừng đầu nguồn, trồng rừng chắn cát, dự báo kịp thời, làm hồ chứa nước, xây nhà kiên cố.

Dân tộc: Kinh, Chăm, Thái, Mường, Gia Rai, Ê Đê… Lễ hội cầu ngư của ngư dân ven biển thờ cá voi (cá Ông).

4Di sản thế giới của vùng

🏯 Vùng có nhiều di sản UNESCO

Thành nhà Hồ

Thanh Hoá

Toà thành đá thời nhà Hồ.

Phong Nha – Kẻ Bàng

Quảng Trị

Vườn quốc gia có hang Sơn Đoòng, hang động tự nhiên lớn nhất thế giới.

Cố đô Huế

TP Huế

Kinh đô triều Nguyễn bên sông Hương; Nhã nhạc cung đình Huế, Mộc bản Triều Nguyễn.

Phố cổ Hội An

TP Đà Nẵng

Thương cảng xưa bên sông Hoài, biểu tượng Chùa Cầu (trước năm 2025 thuộc Quảng Nam).

Văn hoá Chăm

Gốm Chăm

Nghệ thuật làm gốm của người Chăm; lễ hội Ka-tê của người Chăm.

Bài chòi

Dân ca

Nghệ thuật Bài chòi của các tỉnh ven biển miền Trung.

5Tên tỉnh trước và sau năm 2025

Địa danh hay gặp trong đề	Trước năm 2025	Từ năm 2025
Phố cổ Hội An, Mỹ Sơn	Tỉnh Quảng Nam	Thành phố Đà Nẵng
Mũi Né, đảo Phú Quý, trường Dục Thanh	Tỉnh Bình Thuận	Tỉnh Lâm Đồng
Phong Nha – Kẻ Bàng, hang Sơn Đoòng	Tỉnh Quảng Bình	Tỉnh Quảng Trị
Cánh đồng muối Cà Ná, tháp Chăm Pô Klong Garai	Tỉnh Ninh Thuận	Tỉnh Khánh Hoà
Sa Huỳnh, Lý Sơn	Tỉnh Quảng Ngãi	Tỉnh Quảng Ngãi (gồm cả Kon Tum cũ)

6Dễ nhầm

7Mẹo nhớ

8Bài tiếp theo

Trên những cao nguyên phía tây của vùng là đất đỏ ba-dan và tiếng cồng chiêng: Bài 4. Tây Nguyên và Lễ hội Cồng chiêng.

Mở rộng để luyện thi Mở rộng

• Sách, đề cũ gọi phần ven biển của vùng là "Duyên hải miền Trung", có nhiều vịnh sâu, kín gió (Vân Phong, Cam Ranh, Nha Trang) thuận lợi xây cảng.
• Huế được UNESCO ghi danh năm 1993; Hội An năm 1999; Chùa Cầu Hội An do thương nhân Nhật Bản dựng.
• Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh (Nghệ An, Hà Tĩnh); lễ hội Lam Kinh (Thanh Hoá) tưởng nhớ Lê Lợi.

Thử nhanh

Vì sao sông ngòi ở vùng này hay gây lũ quét?

Vì sông ngắn và dốc, mùa mưa nước dâng nhanh.

Từ năm 2025, phố cổ Hội An thuộc tỉnh, thành nào?

Thành phố Đà Nẵng.

Kể ba cây công nghiệp chính của vùng.

Cà phê, hồ tiêu, cao su (và chè).

Thuật ngữ

Tiếng Việt	Giải nghĩa	English
Đầm phá	Vùng nước mặn ven biển, ngăn với biển bởi dải cát	Lagoon
Lũ quét	Lũ đến rất nhanh, nước chảy xiết, cuốn trôi nhà cửa	Flash flood
Rừng khộp	Rừng thưa, rụng lá vào mùa khô	Dry dipterocarp forest
Di sản	Giá trị quý của cha ông để lại	Heritage