TDNTest🧭 Bài này thuộc chương trình nào?
Nội dung nằm trong Bài 25, SGK lớp 5 (Văn minh Hy Lạp), chủ đề "Tìm hiểu thế giới" Lớp 5.
Học lại bài trước: Bài 1. Văn minh Ai Cập.
Chủ đề này trong đề Trần Đại Nghĩa Chưa gặp
Từ năm học 2015 – 2016 đến 2026 – 2027, đề chưa có câu nào hỏi thẳng văn minh Hy Lạp. Nhưng đề đã hỏi kim tự tháp Ai Cập (2025 – 2026) và nhận ra công trình kiến trúc nổi tiếng các nước qua ảnh (2017 – 2018), với Hy Lạp là phương án nhiễu.
Em cần phân biệt chắc: kim tự tháp – Ai Cập, đền Pác-tê-nông, Ô-lim-píc – Hy Lạp.
1Câu chuyện mở đầu
Theo thần thoại, thần biển Pô-xê-đông và nữ thần A-tê-na cùng thi để được làm thần bảo hộ một thành phố. Pô-xê-đông đâm giáo xuống đất, tạo ra một cột nước, nhưng tiếc thay đó là nước mặn.
A-tê-na đâm giáo xuống đất và trồng một cây ô liu, mong đem lại hoà bình, thịnh vượng. Người dân chọn A-tê-na. Thành phố ấy về sau là A-ten, thủ đô của Hy Lạp.
2Tóm tắt
| Câu hỏi | Trả lời |
|---|---|
| Ở đâu? | Phía nam bán đảo Ban-căng, các đảo trên biển Ê-giê và vùng biển phía tây Tiểu Á |
| Đóng góp | Chữ viết, văn học, khoa học, kĩ thuật, kiến trúc, điêu khắc |
| Kiến trúc tiêu biểu | Đền Pác-tê-nông thờ nữ thần A-tê-na |
| Điêu khắc tiêu biểu | Tượng lực sĩ ném đĩa, tượng thần Vệ nữ Mi-lô, tượng thần Dớt |
| Ô-lim-píc | Lần đầu năm 776 TCN, bốn năm một lần |
3Thành tựu văn minh Hy Lạp Lớp 5
🔍 Nhận ra qua dấu hiệu
Đền Pác-tê-nông
Thế kỉ V TCNXây trên đồi A-crô-pôn bằng đá cẩm thạch trắng, mái đỡ bởi các cột tròn ở bốn mặt. Bên trong có tượng nữ thần A-tê-na cao 6 m bằng vàng và ngà voi.
Dấu hiệu nhận diện
Ngôi đền hàng cột tròn trắng trên đồi; là Di sản thế giới.
Tượng lực sĩ ném đĩa
Điêu khắcMột vận động viên đang ném đĩa, cơ thể cân đối, cường tráng; tượng trưng cho sự tự tin, khát vọng chiến thắng trong thể thao.
Thế vận hội Ô-lim-píc
776 TCNLễ hội thể thao tôn vinh các vị thần. Thi chạy, nhảy, bơi, bắn cung, đua ngựa, ném đĩa. Trong thời gian lễ hội, các thành bang tạm dừng mọi xung đột.
Vì sao quan trọng?
Ngày nay mở rộng ra toàn thế giới, là biểu tượng của đoàn kết, hoà bình.
Nữ thần A-tê-na
Thần thoạiCon của thần Dớt, thần của trí tuệ và nghề thủ công, thần bảo hộ thủ đô A-ten.
📜 Đọc tư liệu
Người thắng cuộc ở Ô-lim-píc cổ đại không nhận tiền hay vàng, mà nhận một vòng nguyệt quế linh thiêng tết từ cành, lá cây ô liu, và được tôn vinh ở quê nhà.
Em thử nghĩ: vì sao một vòng lá lại quý như vậy? Gợi ý: đó là vinh dự, sức khoẻ và tài năng được cả thành bang công nhận.
4Dễ nhầm
Thế vận hội Ô-lim-píc bắt nguồn từ Ai Cập cổ đại.
Ô-lim-píc bắt nguồn từ Hy Lạp cổ đại, lần đầu năm 776 TCN.
Đền Pác-tê-nông thờ thần Dớt.
Đền Pác-tê-nông thờ nữ thần A-tê-na. Dớt là cha của A-tê-na, có đền thờ riêng.
5Mẹo nhớ
Cột tròn – Lực sĩ – Ô liu
Đền Pác-tê-nông (hàng cột) → tượng lực sĩ ném đĩa → Ô-lim-píc 776 TCN, vòng lá ô liu
- Ai Cập: hình chóp (kim tự tháp). Hy Lạp: hàng cột tròn (Pác-tê-nông).
✍️ Thử kể lại
Làm sơ đồ tư duy vào vở: ở giữa ghi "Văn minh Hy Lạp", bốn nhánh: Kiến trúc, Điêu khắc, Thần thoại, Ô-lim-píc. Mỗi nhánh ghi một ví dụ.
6Điều gì xảy ra tiếp theo?
Đây là bài cuối của chủ đề. Em làm quiz Tổng ôn văn minh cổ đại để kiểm tra xem đã phân biệt chắc Ai Cập và Hy Lạp chưa.
Mở rộng để luyện thi Mở rộng
- Tương truyền Ô-lim-píc do Hê-ra-clét (con trai thần Dớt) lập ra.
- So với lịch sử nước ta: Ô-lim-píc đầu tiên (776 TCN) diễn ra trước khi nước Văn Lang ra đời (khoảng thế kỉ VII TCN) chừng một trăm năm. Xem bài Văn Lang, Âu Lạc.
- Ngoài đền Pác-tê-nông, Hy Lạp cổ đại còn có đền thờ thần Dớt, thần A-pô-lô, nữ thần Hê-ra.
Thử nhanh
Thế vận hội Ô-lim-píc tổ chức lần đầu năm nào, ở đâu?
Năm 776 TCN, ở Hy Lạp cổ đại.
Vì sao người dân chọn A-tê-na làm thần bảo hộ thành phố?
Vì A-tê-na tặng cây ô liu đem lại hoà bình, thịnh vượng, còn cột nước của Pô-xê-đông là nước mặn, không dùng được.
Đền Pác-tê-nông thờ vị thần nào?
Nữ thần A-tê-na.
Thuật ngữ
| Tiếng Việt | Giải nghĩa | English |
|---|---|---|
| Điêu khắc | Nghệ thuật tạc tượng bằng đá, đồng, gỗ | Sculpture |
| Thần thoại | Truyện kể về các vị thần | Mythology |
| Thành bang | Thành phố tự cai quản như một nước nhỏ | City-state |
| Đá cẩm thạch | Loại đá đẹp, mịn, thường màu trắng | Marble |
| Thế vận hội | Đại hội thể thao lớn của nhiều nước | Olympic Games |