🧭 Bài này thuộc chương trình nào?
Thời bao cấp và Đổi mới nằm trong Bài 17, SGK lớp 5 Lớp 5. Việc đổi tên Sài Gòn năm 1976 có ở Bài 25, SGK lớp 4 Lớp 4. Tổng tuyển cử 1976 và thuỷ điện Hoà Bình có nhãn Mở rộng.
Xem bài này nằm ở đâu trong cả chặng đường: Toàn cảnh chống Mỹ.
Chủ đề này trong đề Trần Đại Nghĩa Có gặp
Bài khảo sát vào lớp 6 Trần Đại Nghĩa đã hỏi:
- Thành phố được chính thức đặt tên Thành phố Hồ Chí Minh năm nào (năm học 2017 – 2018, đáp án: 1976).
Câu đề thật đã được đưa vào quiz của bài này để em luyện.
1Câu chuyện mở đầu
Những năm 1978 – 1979, có khi cả xóm chỉ một nhà có chiếc ti vi đen trắng. Tối nào nhà ấy cũng chật kín người đến xem. Trẻ em háo hức chờ chương trình "Những bông hoa nhỏ".
Bác chủ nhà ngày nào cũng mang bình ắc quy đi sạc để buổi tối có điện cho mọi người cùng xem. Thời ấy thiếu thốn, nhưng tình người thật đáng quý.
2Tóm tắt
| Năm | Sự kiện |
|---|---|
| 25 - 4 - 1976 | Tổng tuyển cử bầu Quốc hội chung đầu tiên của cả nước |
| 7 - 1976 | Quốc hội đặt tên nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Thủ đô Hà Nội; Sài Gòn – Gia Định đổi tên thành Thành phố Hồ Chí Minh |
| 1976 – 1986 | Thời kì bao cấp: hàng hoá phân phối qua tem phiếu, sổ lương thực |
| 1979 – 1994 | Xây dựng nhà máy thuỷ điện Hoà Bình trên sông Đà |
| Từ 1986 | Thời kì Đổi mới: kinh tế phát triển, đời sống được nâng cao |
3Đất nước thống nhất Lớp 4 Mở rộng
Năm 1976, Quốc hội chung của cả nước họp kì thứ nhất và quyết định nhiều việc lớn: đặt tên nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Quốc kì, Quốc huy, Quốc ca; Thủ đô là Hà Nội; thành phố Sài Gòn – Gia Định đổi tên thành Thành phố Hồ Chí Minh.
4Thời bao cấp và Đổi mới Lớp 5
🔍 So sánh hai thời kì
Thời bao cấp
1976 – 1986Nhà nước phân phối hầu hết hàng hoá, hạn chế mua bán bằng tiền. Người dân dùng tem, phiếu để mua thịt, mắm, muối, chất đốt. Quan trọng nhất là sổ lương thực (sổ gạo). Ở nông thôn, nông dân làm trong hợp tác xã, được chia sản phẩm theo công điểm.
Hiện vật nhận diện
Sổ gạo, tem phiếu, đèn dầu, ti vi đen trắng, quạt điện.
Thời kì Đổi mới
Từ 1986Kinh tế ngày càng phát triển, hàng hoá dồi dào. Từ chỗ thiếu lương thực, Việt Nam trở thành một trong những nước xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới; có nhà máy ô tô, máy tính sản xuất trong nước.
Vì sao quan trọng?
Đời sống nhân dân được cải thiện, vị thế Việt Nam trên thế giới được nâng cao.
Thuỷ điện Hoà Bình
Mở rộngXây trên sông Đà, khởi công năm 1979, hoàn thành năm 1994, khoảng 15 năm, có sự giúp đỡ của Liên Xô. Công trình lớn của thời kì xây dựng sau thống nhất.
📜 Đọc tư liệu
Sổ lương thực là cuốn sổ giấy màu nâu, ghi tên mọi người trong nhà và số lương thực mỗi người được mua hằng tháng. Gia đình nào cũng cất giữ rất cẩn thận.
Em thử nghĩ: vì sao mất sổ gạo lại là chuyện lớn với một gia đình thời ấy? Gợi ý: không có sổ thì không mua được gạo theo tiêu chuẩn.
Tóm tắt bằng hình
Xem lại cả bài qua tranh. Em thử che chữ trên tranh, nhìn hình rồi kể lại.

5Dễ nhầm
Sài Gòn đổi tên thành Thành phố Hồ Chí Minh ngay năm 1975.
Đổi tên năm 1976, cùng lúc với việc đặt tên nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Đổi mới bắt đầu ngay sau ngày thống nhất năm 1975.
Sau thống nhất là thời bao cấp (1976 – 1986). Đổi mới bắt đầu từ năm 1986.
6Mẹo nhớ
Sổ gạo → bao gạo xuất khẩu
1976 tên nước mới → 1976 – 1986 bao cấp (sổ gạo) → 1986 Đổi mới → xuất khẩu gạo hàng đầu
- Mười năm bao cấp: 1976 đến 1986.
✍️ Thử kể lại
Hỏi ông bà, bố mẹ về một đồ vật thời bao cấp (sổ gạo, tem phiếu, chiếc xe đạp...). Ghi lại 3 câu kể về đồ vật đó, rồi so sánh với cách nhà em đi mua hàng hôm nay.
7Điều gì xảy ra tiếp theo?
Đây là bài cuối của chủ đề. Đất nước đang tiếp tục đổi mới, và chính các em sẽ viết tiếp chặng đường ấy. Em hãy quay lại Toàn cảnh chống Mỹ để tự kể lại cả chặng đường, rồi làm bài Tổng ôn chống Mỹ và thống nhất. Nhiều sự kiện em vừa học diễn ra ở thành phố mang tên Bác: học tiếp chủ đề Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh.
Mở rộng để luyện thi Mở rộng
- Ngày 2 - 7 - 1976, kì họp thứ nhất Quốc hội khoá VI quyết định tên nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
- Sài Gòn từng có các tên Sài Gòn – Chợ Lớn, Sài Gòn – Gia Định trước khi mang tên Bác năm 1976.
- Ngày 30 - 4 hằng năm là ngày kỉ niệm Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Thử nhanh
Từ năm nào nước ta có tên Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam?
Năm 1976.
Vì sao gọi là thời "bao cấp"?
Vì Nhà nước lo phân phối ("bao") hầu hết hàng hoá cho người dân qua tem phiếu, sổ lương thực, hạn chế mua bán tự do.
Thời kì Đổi mới bắt đầu từ năm nào?
Năm 1986.
Thuật ngữ
| Tiếng Việt | Giải nghĩa | English |
|---|---|---|
| Bao cấp | Nhà nước lo phân phối hàng hoá cho dân | Subsidy system |
| Tem phiếu | Phiếu nhỏ dùng để mua hàng theo tiêu chuẩn | Ration coupons |
| Hợp tác xã | Nhiều gia đình cùng làm chung, chia sản phẩm | Cooperative |
| Đổi mới | Thay đổi cách làm kinh tế để đất nước phát triển | Renovation (Doi Moi) |
| Xuất khẩu | Bán hàng ra nước ngoài | Export |
TDNTest