Bài 1. Đất nước chia cắt và phong trào Đồng khởi (1954 – 1960) · Mở rộng

1Câu chuyện mở đầu

Ở Quảng Trị có một cây cầu nhỏ tên là Hiền Lương, bắc qua sông Bến Hải. Sau năm 1954, nửa cầu sơn một màu, nửa kia sơn màu khác. Người hai bờ chỉ đứng nhìn nhau, không được sang thăm.

Nhiều gia đình bị chia đôi: cha ở bờ Bắc, con ở bờ Nam. Ai cũng mong một ngày cây cầu liền một màu. Mong ước ấy phải chờ 21 năm.

2Tóm tắt

Câu hỏi	Trả lời
Vì sao bị chia cắt?	Hiệp định Giơ-ne-vơ (1954) lấy vĩ tuyến 17 làm ranh giới tạm thời, hẹn 2 năm sau tổng tuyển cử thống nhất
Ranh giới	Sông Bến Hải, cầu Hiền Lương (Quảng Trị)
Ai phá hiệp định?	Mỹ, tức Hoa Kỳ (không kí Hiệp định Giơ-ne-vơ) đưa chính quyền Ngô Đình Diệm lên, không cho tổng tuyển cử
Nhân dân làm gì?	Cuối năm 1959 – đầu năm 1960, phong trào Đồng khởi; mở đầu ở Mỏ Cày, Bến Tre (17 - 1 - 1960)
Kết quả	Ngày 20 - 12 - 1960, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam ra đời

3Nhận ra nhân vật, địa danh Mở rộng

🔍 Dấu hiệu nhận diện

Cầu Hiền Lương – sông Bến Hải

Quảng Trị

Nằm ở vĩ tuyến 17, ranh giới tạm thời giữa hai miền từ năm 1954 đến năm 1975.

Dấu hiệu nhận diện

Biểu tượng của đất nước bị chia cắt và khát vọng thống nhất.

Nguyễn Thị Định

Bến Tre

Lãnh đạo Đồng khởi ở Bến Tre. Bà tổ chức các mẹ, các chị đấu tranh trực diện với địch, gọi là "đội quân tóc dài".

Dấu hiệu nhận diện

Nữ thiếu tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Phong trào Đồng khởi

1959 – 1960

Nhân dân nhiều xã nông thôn miền Nam cùng nổi dậy, phá bộ máy cai trị của địch, giành quyền làm chủ.

Vì sao quan trọng?

Miền Nam chuyển từ thế giữ gìn lực lượng sang thế tiến công.

Mặt trận Dân tộc Giải phóng

20 - 12 - 1960

Thành lập ở Tây Ninh, tập hợp mọi người yêu nước ở miền Nam. Chủ tịch đầu tiên là luật sư Nguyễn Hữu Thọ.

Tóm tắt bằng hình

Xem lại cả bài qua tranh. Em thử che chữ trên tranh, nhìn hình rồi kể lại.

4Dễ nhầm

5Mẹo nhớ

6Điều gì xảy ra tiếp theo?

Miền Nam đã đứng lên. Để đánh lâu dài, miền Nam cần súng đạn, lương thực, con người. Ai sẽ chi viện? Mời em sang Bài 2.

Mở rộng để luyện thi Mở rộng

• Hiệp định Giơ-ne-vơ kí ngày 21 - 7 - 1954 tại Thuỵ Sĩ.
• Mỹ không kí Hiệp định Giơ-ne-vơ, sau đó thay chân Pháp, viện trợ cho chính quyền Sài Gòn.
• Hiệp định hẹn tháng 7 - 1956 tổng tuyển cử thống nhất hai miền, nhưng Mỹ và chính quyền Ngô Đình Diệm không cho tổ chức. Những năm 1955 – 1959, chúng đàn áp những người từng kháng chiến. Không thể chịu đựng thêm, nhân dân miền Nam đứng lên Đồng khởi.
• Ngày nay, cầu Hiền Lương và sông Bến Hải là di tích quốc gia đặc biệt.

Thử nhanh

Ranh giới tạm thời chia cắt hai miền năm 1954 là con sông nào?

Sông Bến Hải, tỉnh Quảng Trị, ở vĩ tuyến 17.

Vì sao gọi là phong trào "Đồng khởi"?

Vì nhân dân nhiều nơi cùng đồng loạt khởi nghĩa, phá bộ máy cai trị của địch.

Ai được gọi là nữ tướng của "đội quân tóc dài"?

Nguyễn Thị Định.

Thuật ngữ

Tiếng Việt	Giải nghĩa	English
Vĩ tuyến	Đường tưởng tượng nằm ngang trên bản đồ	Parallel (latitude)
Tổng tuyển cử	Cả nước cùng đi bầu một lần	General election
Đồng khởi	Cùng nhau nổi dậy	Concerted uprising
Mặt trận	Tổ chức tập hợp nhiều người cùng một mục đích	Front