Bài 2. Nước láng giềng: Trung Quốc, Lào, Cam-pu-chia · Lớp 5

1Câu chuyện mở đầu

Bác Hồ viết về tình hữu nghị Việt – Lào: "Thương nhau mấy núi cũng trèo, mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua. Việt – Lào, hai nước chúng ta, tình sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long."

Ba nước láng giềng trên đất liền của nước ta là Trung Quốc, Lào và Cam-pu-chia. Mỗi nước có thiên nhiên, con người và những công trình nổi tiếng riêng.

2Tóm tắt

	Trung Quốc	Lào	Cam-pu-chia
Vị trí	Phía bắc nước ta; phía đông giáp biển (Thái Bình Dương)	Phía tây nước ta; không giáp biển	Phía tây nam nước ta; giáp vịnh Thái Lan
Tự nhiên	Rộng khoảng 9,6 triệu km² (thứ tư thế giới); miền Đông đồng bằng, miền Tây núi cao, hoang mạc	Chủ yếu núi và cao nguyên; khí hậu nhiệt đới gió mùa; sông Mê Công	Chủ yếu đồng bằng; hồ Tôn-lê Sáp, hồ nước ngọt lớn nhất Đông Nam Á
Dân cư (2024)	Hơn 1,4 tỉ người; 56 dân tộc, hơn 90% là người Hán	Khoảng 7,7 triệu người; phần lớn là dân tộc Lào	Khoảng 16,6 triệu người; chủ yếu người Khơ-me
Thủ đô	Bắc Kinh	Viêng Chăn	Phnôm Pênh
Công trình	Vạn Lý Trường Thành, Cố cung Bắc Kinh, lăng Tần Thuỷ Hoàng	Thạt Luổng, Cánh đồng Chum, cố đô Luông Pha-băng	Ăng-co Vát, Ăng-co Thom, Tượng đài hữu nghị Việt Nam – Cam-pu-chia

3Trung Quốc

Thiên nhiên Trung Quốc khác nhau giữa hai miền. Miền Đông chủ yếu núi thấp và đồng bằng châu thổ rộng lớn, nhiều sông lớn (Hoàng Hà, Trường Giang). Miền Tây có núi cao, sơn nguyên, khí hậu khắc nghiệt, nhiều hoang mạc; đây là nơi bắt nguồn của nhiều sông chảy về Đông Nam Á. Dân cư tập trung ở miền Đông, miền Tây rất thưa.

🏯 Hai công trình nổi tiếng

Vạn Lý Trường Thành

Di sản thế giới

Bức tường thành bằng đất, đá trải dài từ đông sang tây, xây qua nhiều thế kỉ để ngăn các cuộc tấn công từ phương Bắc; có tháp canh, đài lửa báo giặc. Gắn với truyền thuyết "Tiếng khóc của nàng Mạnh Khương".

Cố cung Bắc Kinh

Hơn 9 000 phòng

Hoàng cung của nhà Minh và nhà Thanh, tường thành đỏ tía, chạm rồng phượng. Mang dấu ấn của Nguyễn An, kiến trúc sư người Việt quê Hà Đông (nay thuộc Hà Nội).

Vì sao quan trọng?

Câu hỏi hay nối Cố cung với Nguyễn An: một người Việt góp công xây công trình nổi tiếng thế giới.

4Lào

Lào giáp Trung Quốc, Mi-an-ma, Thái Lan, Cam-pu-chia và Việt Nam, là nước duy nhất ở Đông Nam Á không giáp biển. Địa hình chủ yếu là núi và cao nguyên; sông lớn nhất là sông Mê Công; có vàng, đồng, bạc, đá vôi.

• Thạt Luổng (nghĩa là "tháp lớn") ở Viêng Chăn: tháp dát vàng hình nậm rượu, in trên Quốc huy Lào.
• Cánh đồng Chum trên cao nguyên Xiêng Khoảng: khoảng 2 000 chiếc chum đá cổ.
• Cố đô Luông Pha-băng: kinh đô Vương quốc Lan Xang, có chùa Xiêng Thông.

5Cam-pu-chia

Cam-pu-chia giáp Lào và Thái Lan ở phía bắc, Việt Nam ở phía đông, vịnh Thái Lan ở phía tây nam. Địa hình chủ yếu là đồng bằng; khí hậu cận xích đạo với một mùa mưa và một mùa khô. Hồ Tôn-lê Sáp mùa mưa rộng gấp ba mùa khô.

• Ăng-co Vát (đầu thế kỉ XII): đền tháp bằng đá, tháp giữa cao 65 m, là biểu tượng của đất nước, có trên Quốc kì Cam-pu-chia.
• Ăng-co Thom: kinh đô cuối cùng của đế quốc Khơ-me, có đền Bay-on với các tháp tạc bốn mặt Phật.
• Tượng đài hữu nghị Việt Nam – Cam-pu-chia ở Phnôm Pênh.

6Dễ nhầm

7Mẹo nhớ

8Bài tiếp theo

Ba nước láng giềng cùng nước ta thuộc khu vực Đông Nam Á: Bài 3. Đông Nam Á và ASEAN.

Mở rộng để luyện thi Mở rộng

• Lào được gọi là "đất nước triệu voi"; Cam-pu-chia là "xứ sở chùa tháp".
• Trường Giang là sông dài nhất châu Á.
• Trung Quốc có đường biên giới đất liền với 14 nước.

Thử nhanh

Nước nào ở Đông Nam Á không giáp biển?

Lào.

Vì sao dân cư Trung Quốc tập trung ở miền Đông?

Vì miền Đông có đồng bằng rộng, nhiều sông, khí hậu dễ chịu; miền Tây núi cao, hoang mạc, khí hậu khắc nghiệt.

Người Việt nào góp công xây Cố cung Bắc Kinh?

Nguyễn An, quê Hà Đông (nay thuộc Hà Nội).

Thuật ngữ

Tiếng Việt	Giải nghĩa	English
Láng giềng	Nước ở ngay bên cạnh, có chung biên giới	Neighbour
Sơn nguyên	Vùng đất cao, rộng, bề mặt khá bằng	Plateau
Hoang mạc	Vùng rất khô, ít mưa, ít cây	Desert
Cố đô	Kinh đô cũ	Old capital